Zasiedzenie służebności przesyłu po wyroku TK: co zmienia się dla właścicieli działek

Przez lata właściciele działek ze słupami słyszeli od operatorów jedno zdanie: „służebność została zasiedziana, nic się Panu nie należy”. Sądy często przyznawały operatorom rację. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. zmienił tę sytuację, choć nie tak prosto, jak sugerują niektóre nagłówki.

Czym jest zasiedzenie służebności

Zasiedzenie to nabycie prawa przez długotrwałe korzystanie z cudzej rzeczy. Służebność, w tym taką, która odpowiada treścią służebności przesyłu, można zasiedzieć po 20 latach posiadania w dobrej wierze albo po 30 latach w złej wierze (art. 172 w związku z art. 292 Kodeksu cywilnego). Jeżeli operator zasiedział służebność, korzysta z gruntu legalnie i bezpłatnie, a właścicielowi nie należy się ani wynagrodzenie za przyszłość, ani za przeszłość.

Problem: zasiedzenie sprzed 2008 roku

Służebność przesyłu pojawiła się w Kodeksie cywilnym dopiero 3 sierpnia 2008 r. Mimo to Sąd Najwyższy przez lata przyjmował, że przedsiębiorstwa przesyłowe mogły wcześniej zasiedzieć „służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu”. Do biegu zasiedzenia doliczano więc dziesięciolecia korzystania z linii zbudowanych jeszcze w PRL.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 10/16

2 grudnia 2025 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że taka wykładnia jest niezgodna z Konstytucją: z ochroną własności, z zasadą proporcjonalności i z zasadą państwa prawnego. W uproszczeniu: przedsiębiorca przesyłowy ani Skarb Państwa nie mogli nabyć przez zasiedzenie takiej służebności przed 3 sierpnia 2008 r. Dzień później, 3 grudnia 2025 r., Trybunał w sprawie SK 17/18 odniósł się do możliwości wznawiania postępowań zakończonych po myśli operatorów.

Jak sądy stosują ten wyrok

Tu zaczynają się komplikacje. Wyrok nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, a sądy różnie oceniają jego skutki:

• część sądów, w tym Sąd Najwyższy w postanowieniu z 19 marca 2026 r., uznała wyrok za zmianę stanu prawnego, którą trzeba uwzględnić. Nie doliczyły one operatorom okresu sprzed 2008 r.;
• Sąd Okręgowy w Rzeszowie w wyroku z 17 marca 2026 r. odrzucił zarzut zasiedzenia i zasądził na rzecz właścicieli ponad 180 tys. zł;
• inne sądy, na przykład Sąd Okręgowy w Szczecinie w kwietniu 2026 r., odmówiły stosowania wyroku właśnie dlatego, że nie został opublikowany.

Jednocześnie Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego nie zarekomendowała zmian w przepisach, więc na szybką ustawę nie ma co liczyć. Wynik sprawy zależy dziś od dokumentów, argumentacji i od tego, który sąd ją rozpozna.

Co z zasiedzeniem po 2008 roku

Wyrok TK dotyczy wyłącznie okresu sprzed wejścia w życie przepisów o służebności przesyłu. Od 3 sierpnia 2008 r. zasiedzenie biegnie na zwykłych zasadach. Jeżeli liczyć je od tej daty, najwcześniej mogłoby się dopełnić 3 sierpnia 2028 r., i to tylko przy dobrej wierze operatora. Przy złej wierze byłby to rok 2038.

To ważna data dla każdego właściciela, który nie ma uregulowanej sytuacji. Zasiedzenie przerywa wniosek o ustanowienie służebności przesyłu złożony do sądu. Sam pozew o zapłatę za bezumowne korzystanie go nie przerywa, co potwierdził Sąd Najwyższy.

Sprawy przegrane w przeszłości

Wielu właścicieli przegrało w przeszłości sprawy właśnie z powodu zasiedzenia. Część komentatorów wskazuje na możliwość wznowienia postępowania po wyroku TK, ale moment, od którego liczy się trzymiesięczny termin, jest sporny, a brak publikacji wyroku jest dodatkową przeszkodą. Jeżeli Twoja sprawa zakończyła się prawomocnie w ostatnich latach, warto ją przeanalizować indywidualnie, zamiast zakładać, że da się ją automatycznie wznowić.

Co to oznacza w praktyce

• Zarzut zasiedzenia nie zamyka już automatycznie sprawy. Warto go sprawdzić, a nie przyjmować na słowo.
• Kluczowe są dowody: kiedy zbudowano urządzenia, kto i na jakiej podstawie z nich korzystał, czy właściciel kiedykolwiek się sprzeciwiał.
• Czas działa na niekorzyść właściciela: roszczenia za przeszłość się przedawniają, a od sierpnia 2028 r. operatorzy mogą zacząć powoływać się na zasiedzenie liczone od 2008 r.

Operator powołuje się na zasiedzenie? Zobacz, jak prowadzimy sprawy o służebność przesyłu, albo opisz nam swoją sytuację. Ocenimy, czy zarzut ma podstawy i jaka strategia daje Ci najlepsze szanse.

Stan prawny: listopad 2026. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.